چرا خطاب‌های قرآنی همه جا با مردان است؟

پاسخ:
در فرهنگ محاوره، کلمه مردم اختصاص به مردان ندارد، گاه می‌گویند مردان، گاه ‏می‌گویند زنان، گاه می‌گویند مردم. مردم یعنی همه‎ ‎افراد جامعه، اعم از زن و مرد. اگر ‏گفتند مردان، این در مقابل زنان است و اگر گفتند زنان، این در مقابل مردان است‎.‎
در فرهنگ محاوره در غرب و شرق عالم می‌گویند مردم این چنین‌اند، مردم انقلاب ‏کردند، مبارزه کردند و… وقتی می‌گویند مردم، اختصاص به مردان ندارد. قرآن کریم هم ‏سه گونه سخن می‌گوید، گاهی که خطاب به عموم جامعه است به مذکر اشاره دارد ‏مثل «الّذینَ» و «المُؤمِنون» گاهی که تعبیر به «رجال» دارد وظیفه اختصاصی مردان را ‏ذکر می‌کند، گاهی هم تعبیر به «نساء» دارد که وظیفه اختصاصی زنها را بیان می‌کند.‏
فرهنگ محاوره، فرهنگ مردم است نه مردان و قرآن کریم هم بر اساس همین ‏فرهنگ محاوره سخن می‌گوید. گاهی ذات اقدس اله می‌فرماید مریم علیها السّلام ‏نمونه مردم خوب است، یا آسیه نمونه مردم خوب است ”وَضَرَبَ اللّهُ مثلاً للذینَ آمَنُوا ‏امْرأةَ فِرْعَون“(١) در مورد زن نوح و لوط هم فرمود اینها نمونه مردم بد هستند. ”ضَرَبَ اللّهُ ‏مَثلاً للّذِینَ کَفَرْوا امْرَأةَ نُوحٍ وامْرَأةَ لُوطٍ“(٢) ائمه‌(علیهم السّلام) نمونه مردم خوبندو همه ‏افراد جامعه، چه زن و چه مرد باید به آنها اقتدا کنند، فاطمه زهرا‌(سلام اللّه علیها) هم ‏این‌چنین است، نمونه مردم خوب است، نه نمونه زنان خوب. ذات اقدس اله در آیه‌ای که ‏تلاوت شد نفرمود نمونه زنان خوب زن فرعون است، نفرمود نمونه زنان خوب مریم است ‏بلکه فرمود مریم و آسیه نمونه مردم خوب هستند.‏
خلاصه انسان خوب، نمونه انسان‌های دیگر است چه مرد باشد چه زن. خداوند ‏متعال در سوره مبارکه‎ ‎نحل می‌فرماید: ”مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَکَرٍ اَوْ اُنْثی وهُوَ مؤمِنٌ ‏فلنحییَنّهُ حَیَوةً طَیّبةً“(٣) اگر کسی دارای جان و عقیده سالم بود و کارهای صالح انجام ‏داد، زن باشد یا مرد، ما به او حیات طیبه می‌دهیم. در اواخر سوره‎ ‎آل‌عمران (که ‏مستحب است انسان موقعی که برای نماز شب بر می‌خیزد آن جملات را قرائت کند) ‏آنجا آمده است ”فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبّهُمْ اَنّی لا اُضْیعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنکُمْ مِنْ ذَکَرٍ اَوْ اُنثی ‏بَعْضُکُمْ مِنْ بَعْضٍ“(۴)اگر کسی مؤمن باشد و عمل خیر انجام دهد چه زن و چه مرد، اجر ‏او را ضایع نمی‌کنیم. در سوره مبارکه احزاب هم مفصلاً مردان و زنان را کنار هم ذکر ‏می‌کند. ”اِنّ المُسلِمینَ والمُسِلماتِ والمؤْمِنینَ وَالمؤمِنات والقانتینَ والقانتات…“(۵) ‏بنابراین هرگز خطاب‌های قرآنی به مردان نیست، خطاب به مردم است.‏

‏(١) سوره تحریم، آیه‎ ١١‎‏.‏
‏(٢) سوره تحریم، آیه‎ ١٠‎‏.‏
‏(٣) سوره‎ ‎نحل، آیه‎ ٩٧.‎
‏(۴) سوره آل‌عمران، آیه‎ ١٩۵‎‏.‏
‏(۵) سوره احزاب، آیه‎ ٣۵‎‏.‏

( آیةالله جوادی آملی )

/ 1 نظر / 9 بازدید
منتظر

سلام علیکم وبلاگ های ما 1- مولا- شیخ شبانی . 2- کلبه ی راز - شیخ شبانی . یا مهدی